รูปถ่ายเด็กหญิงวัย 4 ขวบ กำลังน่ารักน่าชัง รูปร่างสมบูรณ์ สวมห่วงยางสีชมพูรูปการ์ตูนยืนโพสท่าโปรยยิ้มหวานอยู่หน้าซองปูนบรรจุร่างผู้เสียชีวิตในป่าช้าวัดริมน้ำแห่งหนึ่งใน จ.ราชบุรี ทำให้ผู้พบเห็นอดเศร้าตามไปด้วยไม่ได้
วันหนึ่งเมื่อ10 ปีก่อน เด็กหญิงวัยกำลังน่ารักรายนี้อยู่บ้านริมน้ำกับพี่ชายวัยไม่เต็ม 10 ขวบเพียงลำพัง เพราะพ่อแม่ออกไปทำธุระนอกบ้านจึงมอบความไว้วางใจให้พี่ชายช่วยดูแลน้องสาว แต่เพียงไม่กี่ชั่วโมงหลังจากนั้น เด็กหญิงก็กลายเป็นศพลอยน้ำอยู่ห่างจากบ้านไม่กี่สิบเมตร!
ความโศกเศร้าจากการสูญเสียลูกสาวคนเดียวของครอบครัวนี้ยังถือว่าโชคดีกว่าอีกหลายครอบครัวที่ต้องสูญเสียลูก 2-3 คนไปในคราวเดียวกันเหมือนครอบครัว “ใบไม้” เมื่อ 3 เดือนก่อน
รองเท้าแตะที่ถอดทิ้งไว้ริมคลองระบายน้ำหมู่ 7 ต.ยางซ้ายอ.เมือง จ.สุโขทัย เป็นหลักฐานเดียวที่ทำให้รู้ว่า เด็กหญิงวัย 6 ขวบน้องชายวัย 3 ขวบ และเพื่อนชายวัย6 ขวบแอบหนีมาเล่นน้ำ และกลายเป็นโศกนาฏกรรม 3 ศพ กอดกันกลมจมอยู่ใต้คลองระบายน้ำนั่นเอง
จากกรณีเด็กจมน้ำ 3 ศพ ที่ จ.สุโขทัย ได้กลายเป็นจุดเริ่มต้นของความตื่นตัวด้านสาธารณสุขของไทย จัดประชุมเวทีสาธารณะเชิญทุกฝ่ายมาร่วมปรึกษาหารือถึงมาตรการลดอัตราการเสียชีวิตของเด็กไทยจากการจมน้ำ ที่เป็นสถิติการตายอันดับ 1 ของเด็กไทย เฉลี่ยวันละ 7 คน!
“ทุกปีมีเด็กคลอดใหม่ปีละประมาณ 8 แสนคน แต่เด็กไทยกลับว่ายน้ำเป็นน้อยมาก เด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี ว่ายน้ำเป็นเพียง 16.3% โดยเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี ที่ภาคอีสานเสียชีวิตมากที่สุด เพราะหนองน้ำเยอะ อากาศร้อน น้ำเชี่ยว รองลงมา คือ ภาคกลาง ซึ่งเป็นที่ลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา ภาคเหนือและภาคใต้ตามลำดับ” นพ.เสรีหงษ์หยก รองอธิบดีกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข สะท้อนปัญหาการเสียชีวิตของเด็กอันดับ 1 ของไทย
สาเหตุสำคัญของปัญหาการจมน้ำของเด็กไทยถูกมองว่า เป็นเพราะสภาวะเศรษฐกิจ ความยากจน ปัญหาการหย่าร้าง ทำให้เด็กขาดการดูแล และตระหนักถึงภัยใกล้ตัว โดยเฉพาะเรื่อง “น้ำ” จึงทำให้เด็กจำนวนไม่น้อย ต้องเสียชีวิตก่อนวัยอันควร
โดยทุก3 ชั่วโมงจะมีเด็ก 1 คนจมน้ำตาย ในประเทศไทยการจมน้ำเป็นสาเหตุหลักของการเสียชีวิตในเด็กอายุ 1-17 ปี ทุกปีจะมีเด็กเสียชีวิตจากการจมน้ำเกือบ 2,650 คน ขณะที่เด็กอีก 3,000 รายเกือบเสียชีวิตจากการจมน้ำ ที่สำคัญในเด็กอายุ 1-4 ขวบ เกือบครึ่งหนึ่งเสียชีวิตจากการจมน้ำ
การจมน้ำส่วนใหญ่เกิดกับเด็กชนบทเกิดขึ้นระหว่างวันที่แม่ยุ่งอยู่กับการทำงาน จนไม่มีเวลาดูแลเด็ก ประกอบกับไม่คาดว่าจะเกิดเหตุการณ์นี้ขึ้น อย่างไรก็ตาม มากกว่าครึ่งหนึ่งของการเสียชีวิตจากการจมน้ำ เกิดขึ้นห่างจากบ้านเด็กในระยะ 100 เมตร เกือบ 3 ใน 4 ของการจมน้ำเกิดขึ้นบริเวณ 100 เมตรจากบ้านเด็ก และ 2 ใน 5 เกิดในระยะแค่ 10 เมตร
ในจำนวนผู้จมน้ำมากกว่าครึ่งหนึ่งเป็นเด็กอายุน้อยกว่า 5 ขวบ เด็กเหล่านี้ยังเล็กเกินไปที่จะเรียนว่ายน้ำ จึงจำเป็นต้องเพิ่มการดูแลให้มากขึ้น เพื่อเป็นการป้องกันเด็กจมน้ำ โดยเฉพาะทารกที่กำลังหัดเดิน ควรอยู่ในสายตาของมารดาอย่างใกล้ชิด
เด็กผู้ชายจะเสียชีวิตมากกว่าผู้หญิง 2.5 เท่า เพราะธรรมชาติของเด็กผู้ชายจะซุกซน ชอบเที่ยวเล่นไปเรื่อย ส่วนใหญ่เกิดฤดูร้อน เวลาบ่ายๆ ช่วงปิดภาคเรียน ซึ่งผู้ปกครองไม่มีเวลาดูแล” น.พ.เสรี ย้ำพร้อมแนะนำว่า หากเด็กไทยทุกคนว่ายน้ำเป็น จะช่วยลดอัตราการเสียชีวิตของเด็กไทยได้
ในขณะที่ศ.นพ.จิตรสิทธิอมร ผอ.รพ.เซ็นต์หลุยส์ มองว่า รัฐบาลควรกำหนดเป็นนโยบายเลยว่า เด็กที่มีอายุ 5 ขวบขึ้นไปต้องว่ายน้ำเป็น100 เปอร์เซ็นต์ ควรคิดวางแผนโครงการต่างๆ ขึ้นมา เพื่อให้เด็กไทยว่ายน้ำเป็น
เราฉีดวัคซีนให้เด็กป้องกันโรคติดเชื้อ กลับกลายเป็นว่าเด็กไม่ป่วยตายแต่ต้องมาจมน้ำตาย เท่ากับเป็นการลงทุนที่เสียเปล่า เด็กเราว่ายน้ำไม่เป็น เราต้องรณรงค์เรื่องการว่ายน้ำ เสมือนเป็นฉีดวัคซีนทางสังคม” ศ.นพ.จิตรแนะนำ
แต่สำหรับผศ.นพ.อดิศักดิ์ผลิตผลการพิมพ์ ศูนย์วิจัยเพื่อสร้างเสริมความปลอดภัยและป้องกันการบาดเจ็บในเด็กภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทย์ศาสตร์ รพ.รามาธิบดี กล่าวสรุปการประชุมเวทีสาธารณะ เพื่อระดมความเห็นเกี่ยวกับสาเหตุและแนวทางแก้ปัญหาเด็กจมน้ำ ว่า เด็กเล็กจมน้ำเสียชีวิต เกิดจากพ่อแม่ไม่ตระหนักถึงภัยใกล้ตัวนี้ ควรมีการให้ข้อมูลหลายทางผ่านสื่อต่างๆ ต้องรู้ว่า กะละมัง ถังน้ำ เป็นของเสี่ยง ขณะเดียวกัน สมุดวัคซีน-สมุดประจำตัวเด็ก ควรแนะนำเรื่องความปลอดภัยจากน้ำด้วย
นอกจากนี้พ่อแม่บางคนปล่อยให้เด็กวัย 3-5 ขวบ วิ่งเล่นในที่ลับตา จำเป็นต้องให้ความรู้ เพราะเด็กวัยนี้ไม่รับรู้ถึงความเสี่ยง แม้จะรับฟังคำสั่ง แต่อาจลืม โดยเด็กอายุน้อยกว่า 6 ขวบไม่ควรปล่อยให้คลาดสายตา จัดการสิ่งแวดล้อม มีบ่อน้ำต้องล้อมรั้ว ส่วนเด็กอายุ 6 ขวบขึ้นไป ต้องว่ายน้ำเป็น ต้องมีการลงทุนเพิ่มทักษะชีวิต กระทรวงศึกษาควรจัดหลักสูตรสอนว่ายน้ำ การกู้ชีพ และการช่วยเหลือผู้จมน้ำ ซึ่งต้องทำได้ตอนอายุ 9 ขวบ
ที่ผ่านมาหลายโรงเรียนเคยทำสระน้ำเคลื่อนที่ โดยงบประมาณของกระทรวงศึกษาธิการ และองค์การบริหารส่วนท้องถิ่น อบต. ควรมีโครงการต่างๆ เช่น 1 สระน้ำ 1 อบต. หรือ อบต.ปลอดเด็กจมน้ำ ฯลฯ เหมือน กทม.ที่มีโครงการ “ว่ายน้ำเป็น เล่นน้ำได้ปลอดภัย” ซึ่งโรงเรียนในสังกัดกทม.ทุกแห่ง ต้องสอนนักเรียนชั้น ป.6 ให้ว่ายน้ำเป็นทุกคน
“การจมน้ำเหมือนเชื้อโรค มีความเสี่ยง ซึ่งเราจัดการความเสี่ยงให้ได้ ป้องกันได้”
ในขณะที่การจมน้ำเป็นสาเหตุการตายอันดับ1 ในเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี แต่กลับได้รับความสนใจน้อยมาก สาเหตุหนึ่งมาจากเมื่อเด็กจมน้ำมักจะตายเสียเป็นส่วนใหญ่ ไม่มีบาดเจ็บ หรือพิการ แตกต่างจากอุบัติเหตุ ผู้คนจึงไม่ให้ความสำคัญ
จะต้องรอให้เด็กจมน้ำตายอีกกี่ศพจึงจะหันมาให้ความสำคัญกับมฤตยูเงียบชนิดนี้
ทีมข่าวรายงานพิเศษ หนังสือพิมพ์คมชัดลึก
